Veb Sayt Təhlükəsizliyi, veb təhlükəsizlik

Rəqəmsal dünyada istifadəçi etibarı qazanmaq illər çəkir, lakin həmin etibarı itirmək üçün cəmi bir neçə saniyəlik kiberhücum kifayətdir. İnternet üzərindən xidmət göstərən hər bir biznes və ya tərtibatçı üçün veb sayt təhlükəsizliyi (web site security) prioritet məsələ olmalıdır. Bu gün sadəcə "sayt işləyir" demək kifayət deyil, "sayt təhlükəsizdir" demək məcburiyyətindəsiniz.

Bu məqalədə biz müasir veb təhlükəsizlik standartlarını və layihələrinizi qorumaq üçün tətbiq etməli olduğunuz 5 strateji addımı dərindən analiz edəcəyik.

1. Giriş Nəzarəti və Autentifikasiya

Statistikalar göstərir ki, kiberhücumların böyük bir hissəsi zəif parollar və qorunmayan istifadəçi hesabları üzərindən baş verir. Veb sayt təhlükəsizliyi ilk növbədə "qapıdan", yəni giriş sistemindən başlayır.

• Çoxmərhələli Doğrulama (MFA/2FA): İstifadəçinin yalnız parol bilməsi kifayət etməməlidir. SMS, e-mail və ya Google Authenticator kimi ikinci təsdiqləmə vasitələri mütləq tətbiq edilməlidir.
• Səlahiyyət Bölgüsü: Hər istifadəçiyə administrator hüququ verilməməlidir. Sistemdə rollar dəqiq bölünməli və hər kəs yalnız özünə aid məlumatlara çıxış əldə etməlidir.

2. Məlumatların Şifrələnməsi (SSL və HTTPS)

İstifadəçi ilə server arasında ötürülən məlumatların (kredit kartı, şəxsi bilgilər) oxunmaması üçün veb təhlükəsizlik protokollarına riayət etmək vacibdir.

• SSL/TLS Sertifikatı: Saytınızda mütləq HTTPS protokolu aktiv olmalıdır. Bu, məlumatların şifrələnmiş kanalla ötürülməsini təmin edir və Google axtarış nəticələrində saytın reytinqini artırır.
• Verilənlər Bazası Təhlükəsizliyi: Parollar heç vaxt açıq mətndə saxlanılmamalı, mütləq "Hash"lanmış (kodlaşdırılmış) formada bazaya yazılmalıdır.

3. Kod və Tətbiq Təhlükəsizliyi

Hakerlər çox vaxt serveri sındırmağa çalışmır, onlar kodunuzdakı açıqlardan (boşluqlardan) istifadə edirlər. Veb sayt təhlükəsizliyi baxımından ən kritik məqamlardan biri kodun təmizliyidir.

• SQL İnyeksiyadan Qorunma: İstifadəçi tərəfindən daxil edilən məlumatlar (inputlar) serverə göndərilməzdən əvvəl yoxlanılmalı və təmizlənməlidir.
• Mütəmadi Yeniləmələr: Əgər CMS (WordPress, Joomla) və ya hazır kitabxanalar istifadə edirsinizsə, onların daim son versiyada olduğundan əmin olun. Köhnəlmiş plaginlər hakerlər üçün açıq qapıdır.

4. Şəbəkə və Server Müdafiəsi

Saytınızın yerləşdiyi serverin veb təhlükəsizlik səviyyəsi birbaşa layihənin dayanıqlılığına təsir edir.

• Firewall (WAF): Veb Tətbiq Təhlükəsizlik Divarı (WAF) zərərli trafik axınını bloklayır və şübhəli sorğuların qarşısını alır.
• DDoS Hücumlarına Qarşı Tədbir: CDN (Content Delivery Network) xidmətlərindən istifadə edərək saytın yükünü paylamaq və süni trafik hücumlarının qarşısını almaq mümkündür.

5. Monitorinq və Ehtiyat Nüsxələmə (Backup)

Heç bir sistem 100% qorunan deyil. Ən pis ssenariyə hazır olmaq peşəkar veb sayt təhlükəsizliyi strategiyasının bir hissəsidir.

• Logların İzlənilməsi: Sistemdə baş verən bütün hərəkətlər (kim, nə vaxt, haradan daxil olub) qeydə alınmalı və analiz edilməlidir.
• Avtomatik Backup: Saytınızın və verilənlər bazanızın mütəmadi olaraq ehtiyat nüsxəsi çıxarılmalı və fərqli bir serverdə saxlanılmalıdır. Bu, hər hansı bir hücum zamanı məlumatlarınızı xilas edəcək yeganə yoldur.

Nəticə

Veb təhlükəsizlik bir dəfə qurulub unudulacaq bir sistem deyil, davamlı diqqət tələb edən bir prosesdir. Yuxarıdakı prinsiplərə əməl etməklə siz həm biznesinizi qoruya, həm də istifadəçilərinizə təhlükəsiz rəqəmsal mühit təqdim edə bilərsiniz.